ADOS - 2
ADOS – 2 do specjalnie sformułowanych ustaleń, określanych jako „złoty standard” w diagnozie zaburzeń ze
spektrum autyzmu. ADOS – 2 (Harmonogram obserwacji diagnozy autyzmu) jest testem i dodatkowymi próbami (zadań) do
wykonania lub kontynuowania aktywności oraz specjalnie przygotowaną przez/wywiad.
Celem zastosowania narzędzia jest ocena różnych sfer funkcjonowania, ważnych z punktu widzenia ASD, takich
jak:
- komunikacja społeczna,
- zabawa czy zachowanie stereotypowe.
Jest on przygotowany tak, by uwzględniać
kryteria diagnostyczne z podręcznika DSM, stosowanego w diagnozie klinicznej różnych stanów medycznych.
ADOS – 2 profesjonalny, wielowymiarowy test psychologiczny umożliwiający zweryfikowanie, czy u Pacjenta występują objawy spektrum autyzmu. Od wieku osoby badanej zależy, jak dokładnie
przebiega badanie ADOS-2 (na czym polega pełna procedura diagnostyczna). W przypadku dzieci jest to przede wszystkim wspólna zabawa z wykwalifikowanym diagnostą, w trakcie której
można ocenić zdolności nawiązywania przez małego Pacjenta interakcji z drugą osobą i inne, istotne aspekty funkcjonowania.
W przypadku młodzieży i osób dorosłych badanie polega przede wszystkim na rozmowie na różne tematy, wyszczególnione i opisane w procedurze wykonywania testu ADOS-2.
Test można wykorzystać zarówno w ocenie osób niemówiących jak i tych, które posługują się mową. Nie jest jednak dostosowany do badania osób z dodatkowymi niepełnosprawnościami, jak niedosłuch, niedowidzenie
czy niepełnosprawność narządu ruchu. By stosować ADOS-2 w praktyce diagnosta musi przejść specjalne szkolenie.
Badanie trwa około godziny i polega na proponowaniu przez diagnostę różnych zabaw czy tematów do rozmowy, zależnie tego w jakim wieku jest badana osoba. ADOS – 2 pozwala dzięki temu na analizę i ocenę nieprawidłowości charakterystycznych dla spektrum autyzmu.
Badanie to jest standaryzowane, co oznacza, że dokładny sposób jego wykonywania – to, jakie
zabawy psycholog-diagnosta proponuje dziecku, to, w jaki sposób Specjalista kieruje rozmową
ze starszą osobą i jakie zada jej pytania – jest zgodny ze szczegółową instrukcją. Wyniki testu
są zaś oceniane za pomocą ściśle określonych i wielokrotnie recenzowanych przez najlepszych
fachowców kryteriów, co daje gwarancję ich rzetelności.
Badanie można przeprowadzać bez
ograniczeń już u dzieci od 12 miesiąca życia– wiek Pacjenta ma jedynie wpływ na to, na jakich
interakcjach z diagnostą opiera się u konkretnej osoby diagnostyka ADOS-2. Test jest również dostosowany do możliwości osób, które mają trudności ze słownym komunikowaniem się.
Pierwszą wersję protokołu obserwacji objawów autyzmu opracowano ponad 20 lat temu, a aktualnie w blisko 20 krajach Specjaliści posługują się przy diagnozie autyzmu jego ulepszoną wersją: ADOS-2. Opinie najlepszych światowych Ekspertów z zakresu diagnozy psychologicznej
oraz rekomendacje międzynarodowych stowarzyszeń psychologów sprawiły, że ADOS-2 aktualnie uważa się za najlepsze narzędzie do diagnozy autyzmu.
W Polsce proces diagnostyczny jest szerszy niż zastosowanie samego testu, dlatego diagnozę stawia się w zespole specjalistów (najczęściej są to pedagog, psycholog i psychiatra), jak również na podstawie obserwacji klinicznej oraz wywiadu z rodziną. Wynik ADOS-2 jest dokumentem, który należy przedstawić psychiatrze i z jego
uwzględnieniem dokonuje on dalszej diagnostyki.